Waarom we soms eerst moeten luisteren voordat we kunnen praten.

Eerst luisteren helpt om je verhaal te vertellen.

 

Persoonlijke ontwikkeling,
22 maart 2019

Gisteravond maakte ik het weer eens mee. Er was een informatieavond voor raadsleden: en de naam zegt het al, we worden geïnformeerd over een bepaald onderwerp. En het is de bedoeling dat er géén politiek bedreven wordt (!). Deze avond gaat het over participatie – hoe de inwoners te betrekken bij de ontwikkelingen in een dorp. Maar het lukt de sprekers niet om met de presentatie te beginnen, steeds zijn er vragen en opmerkingen. De vraag kwam bij mij op: wat als je een presentatie wilt houden maar het publiek is niet van plan te gaan luisteren?

 

De avond begint met een praatje van “onze” wethouder. Hij is verantwoordelijk voor dit participatietraject en doet het introductiepraatje op deze avond. Hierbij zegt hij een aantal dingen, die goed bedoeld zijn en in een normale situatie neutraal overkomen, maar nu bij een aantal mensen in het verkeerde keelgat schieten (zie ook hiernaast: de situatie).

En we hadden nog zo afgesproken dat hij goed na moest denken wat te zeggen“, bedenk ik me. Maar het lijkt wel of een aantal raadsleden bij elk woord dat hij zegt meteen in de aanval gaan. Gelukkig kan de voorzitter de discussie binnen de perken houden en op een gegeven moment kapt hij de discussie af. Maar de geest is uit de fles, de vragen blijven komen, er is onrust in de zaal.

Na de wethouder komen de twee externen aan het woord, vrouwen maar dit geheel ter zijde, die het participatieproces gaan begeleiden.

De storm van kritiek gaat door. “Er wordt te weinig geluisterd naar de inwoners” zegt de een, “Er wordt te veel geluisterd naar de inwoners” zegt de ander. “Er zijn al onderzoeken geweest, waarom gebeurt daar niks mee”, zegt weer iemand anders. “die onderzoeken werden niet goed gedaan” zegt de volgende.

In het begin heb ik de neiging om mee te gaan doen en de critici de mond te snoeren. “luister nou toch eerst eens naar het verhaal, voordat je je oordeel klaar hebt”, wil ik zeggen. Mijn buurman gebaart dat ik niet moet ingrijpen. Ik luister naar hem, houd mijn mond en observeer het proces. Een verstandige keuze blijkt al snel.

De situatie

Dinsdagavond, informatieavond voor de raad over hoe de participatie rond het centrumplan van Zuidlaren gaat plaatsvinden. Het gaat deze avond dus niet over hoe het plan eruit moet zien. Dat komt later!

Er wordt al jaren gepraat over dit centrumplan. Er gebeurt van alles. Maar niets is definitief (of misschien toch wel?). Wat is er beloofd aan ondernemers? Sommige mensen wilden hun ideeën doordrukken, omdat zij vonden dat dit het beste idee was. Maar anderen waren het er absoluut niet mee eens. Door deze onduidelijkheid en doordat de meningen over dit plan ver, heel ver, uiteen liggen, is er veel wrevel en achterdocht. Dus is dit een moeilijke start van een nieuwe manier van werken.

Nu is besloten dat er einde van dit jaar een plan moet liggen dat breed gedragen moet worden door de mensen die er mee te maken hebben en waar iedereen zijn zegje over mag doen.

Dat het niet zonder slag of stoot zou gaan was wel te verwachten.

Wat werkt wel?

Heel geduldig luisteren de vrouwen naar de kritiek. Hun reacties zijn begripvol en rustig. Ze komen nog niet aan hun verhaal toe, maar dat lijken ze dat niet erg te vinden. Ze leggen keer op keer uit welke ervaring ze hebben in andere trajecten, dat alle mensen hun zegje mogen doen en dat de raad op gezette tijden mag beslissen over de keuzes die gemaakt moeten worden.

 

En waarom dan?

Het gaat nog een tijdje door. Ik merk dat er allerlei emoties onder de (kritische) vragen en opmerkingen zitten. Ik merk bijvoorbeeld dat mensen bang zijn dat er niet naar ze geluisterd zal worden. En boosheid omdat ze het gevoel krijgen dat zij het in het verleden niet goed hebben gedaan. En misschien wat afgunst omdat het nu op een andere manier aangepakt gaat worden. Maar het allerbelangrijkste wat ik merk is de angst dat raadsleden geen invloed zullen hebben op het proces en op de uitkomst: hun rol is toch niet uitgespeeld?

Langzaam gaat de storm liggen en de dames kunnen aan hun uitleg beginnen. Ze laten zien dat ze goed ingelezen zijn: ze weten welke rapporten er liggen en welke instanties graag mee willen praten.

Er wordt nu geluisterd, het wordt rustiger. De vragen worden inhoudelijker en minder emotioneel.

 

Wat een eyeopener.

Dit moet gewoon eerst gebeuren.

We probeerden het te voorkomen, maar dat werkte niet. Al deze emoties (ja, ook raadsleden hebben emoties) moeten er eerst uit.

Je kunt proberen het conflict te omzeilen, door te zeggen dat we het er niet over willen hebben, maar dat werkt dus niet. De emoties moeten er eerst uit: daar moet eerst naar geluisterd worden.

Door de houding van de consultants wordt een goede sfeer gecreëerd. Door uitgebreid te luisteren naar de kritiek en rekening te houden met de achterliggende emoties, voelen mensen zich gehoord en begrepen.

Als je iets te vertellen hebt, zoals in dit geval een nieuwe manier van werken, moet je niet beginnen met vertellen. Je begint met luisteren.

 

En is het nu klaar?

 

Nee, denk niet dat alles nu pais en vree is. Het kan maar zo zijn dat de volgende keer, en de keren daarop, de emoties in alle hevigheid terugkomen. Goed luisteren, niet boos worden en een consistent verhaal vertellen blijft dan belangrijk.

 

Weg met die politici!

Weg met die politici!

De gemeenteraad is een achterhaald instituut. De inwoners moet het (rechtstreeks) voor het zeggen krijgen. Of ligt dit iets genuanceerder?

Lees meer
Ranken doen we allemaal

Ranken doen we allemaal

ranken doen we allemaal! Ranken gebeurt in groepen (en tussen groepen) om te bepalen wie haar/zijn stempel druk op gedrag en dialoog, wie bepaalt wat er (wanneer) gebeurt en wat normaal is.   Politiek 13 september 2019 Ranken doen we allemaal   De raad is...

Lees meer
De olifant in de raadszaal

De olifant in de raadszaal

Over cultuur, macht en ranking in de gemeenteraad. Natuurlijk hebben we het wel over politieke macht, maar dan vooral in negatieve zin. Maar dat macht gewoon iets is dat er is, tussen mensen, wordt niet vaak over gepraat. Wat macht is niet goed of slecht. Macht is er gewoon.

Lees meer