Opmerken, observeren en onderzoeken – 4 tips en twee boeken

Antropologie, Observeren

Opmerkzaam zijn is een goede kwaliteit. Je ziet meer dan anderen, dit geeft je een voorsprong. Opmerkzaam zijn kun je leren. Een van de manieren is, opschrijven wat je ervaart.

Opmerkzaam zijn is een nuttige kwaliteit. Je ziet meer, hoort meer en ervaart meer. Dit geeft je een voorsprong ten opzichte van anderen. Het helpt je bij je creativiteit, het helpt je bij het contact met andere mensen en het helpt je je wereld vorm te geven. Ik zal straks uitleggen wat ik hiermee bedoel en waarom dit alles nuttig is. Opmerkzaamheid is niet iets wat aangeboren is. Je kunt het gewoon leren. Hierbij 4 tips die je kunnen helpen. En ik geef je de titels van twee interessante boeken.

“It’s all about paying attention. It’s all about taking in as much of what’s out there as you can,… Attention is vitality. It connects you with others. It makes you eager. Stay eager.”

 

– Bron: Susan Sontag in The Art of Noticing

Opmerken, observeren en onderzoeken

Heerlijk, zo’n allitererende zin. Maar deze woorden passen ook goed bij elkaar. Je hoort of ziet iets wat je opvalt, je gaat het beter bekijken of beluisteren. En als je er meer van wilt weten, onderzoek je het. Wat is het? Waarom vind ik dit interessant? Wat kun je er mee?

Om een goede opmerkende houding te hebben geef ik je 4 tips om bepaalde onderwerpen nog beter op te merken.

Tip 1 – Hou een dagboek/logboek bij

Een dagboek bij houden is dé manier om te onderzoeken wat je interessant vindt. Door het te beschrijven in woorden of in tekeningen. Soms wil je iets onderzoeken omdat je onderzoeksobject zelf zo interessant is. Soms zul je vooral je gevoelens er om heen willen bestuderen. Dan is het goed om ook deze op te schrijven.

Austin Kleon houdt niet alleen een logboek bij waarin hij, per dag, noteert wat hij eet, welke films/podcasts/series hij kijkt, etc. Hij houdt ook een meer persoonlijk dagboek bij. Dit doet hij om, zoals hij zelf zegt, aandacht te hebben voor zijn eigen leven.

I keep a diary for many reasons, but the main one is: It helps me pay attention to my life. By sitting down and writing about my life, I pay attention to it, I honor it, and when I’ve written about it long enough, I have a record of my days, and I can then go back and pay attention to what I pay attention to, discover my own patterns, and know myself better. It helps me fall in love with my life.

bron: austin kleon – when does a diary pay off

Ik houd sinds een aantal jaren een dagboek bij. In een echt notitie-/tekenboek. Soms klaag ik daarin over iets dat gebeurd is. Maar ik gebruik het ook om ideeën op te schrijven of te tekenen (verplicht minimaal 1 tekening per dag).

Digitaal noteren

Natuurlijk kun je ook digitaal notities bijhouden. Bijvoorbeeld in notions of Todoist (zonder affiliatie links, ik verdien er dus niets aan. Al weet ik niet hoelang ik dit nog volhoud) Ik ben er niet zo van, maar Ernst-Jan Pfauth gebruikt ze. Hier kun je zijn voorkeuren lezen.

Wat je ervaart

Als antropoloog probeer je zo objectief en neutraal mogelijk waar te nemen. Maar dit lukt natuurlijk niet. We vinden er altijd wel iets van. Door je gevoelens of mening te noteren bij wat je waarneemt, wordt helder wat je ervan vindt en waarom. Gebruik je dagboek dus vooral ook om dit vast te leggen.

Tip 2 – opmerken doe je niet met je ogen en oren

Zoals ik hierboven aangaf, is het goed om je bewust te zijn wat je ervaart bij je observaties. Want waarnemen doe je niet alleen met je ogen, maar met al je zintuigen. Je kijkt om je heen, je ziet de kleuren, vormen, bewegingen, etc. Je ruikt geuren (gras, uitlaatgassen of zweet), je hoort geluiden en je voelt (warm/kou, wind, tocht, harde of zachte dingen)(bron: Wikipedia). Deze zintuigen samen vormen het beeld dat ontstaat in je hersenen.

Maar met je voorgeprogrammeerde hersenen

Onze zintuigen registreren lang niet alles. Eigenlijk werkt waarnemen precies andersom dan we denken. Onze hersenen zijn door opvoeding en ervaringen

We kijken niet met onze ogen en luisteren niet met onze oren, dit doen we met onze hersenen. Onze hersenen creeren wat we waarnemen, ze zijn een voorspellingsmachine.

En die voorspellingsmachine baseert zich op alles wat we geleerd hebben vanaf onze vroegste jeugd. Onze hersenen bedenken dus wat er gaat gebeuren en check dit continu met de werkelijkheid. Pas als er een verschil is tussen voorspelling en werkelijkheid, reageert ons hoofd. Hé, wat gebeurt er nu? Dat we grond voelen onder onze voeten als we lopen is normaal. Pas als we niets voelen onder onze voeten schrikken we en reageren.

Dit hangt nauw samen met wat Kahneman systeem 1 noemt. De automatische piloot.

Onze hersenen zien ook dingen die er niet zijn: de optische illusies. Maar ook hallucinaties zijn een voorbeeld waar hersenen iets zien in de werkelijkheid, wat er niet is. Ze bedotten ons.

Ik ga ervan uit, dat je, door beter te leren luisteren en kijken, je hersens kunt trainen andere dingen te zien/meer te zien dan je eerst kon zien.

De VPRO Serie Grote Vragen heeft een heel interessante aflevering met Floris de Lange over de hersenen als voorspellingsmachine.

De youtubevideo hierboven gaat over hetzelfde onderwerp en is van Floris de Lange zelf.

Tip 3 – Leg de lat niet te hoog

 Onze hersenen bepalen wat ze willen zien en horen, niet onze oren en ogen.

Tip 4 – Opmerken is gewoon leuk

gebruik de kunst van het opmerken niet om nog productiever te worden. Maar gewoon omdat waarnemen, onderzoeken en observeren leuk is om te doen.

 

Inspiratie

#
$

Inspiratie

#
$