Luisteren – een onderschatte vaardigheid.
05
maart 2020

Je leest het elke week in de krant of hoort het ergens: politici luisteren niet meer naar ‘ons’, ze zitten er alleen maar voor zichzelf. Daar kan ik alleen maar op zeggen, dat het klopt. Mensen luisteren steeds slechter naar elkaar. Maar dat politici vroeger wél luisterden naar ons, de burger, klopt niet.

De afgelopen jaren heb ik al diverse blogs geschreven over een onderschatte vaardigheid: luisteren. Wil je ze teruglezen? Onderaan deze blog staan een aantal links naar oudere blogs over dit onderwerp.

 

Luisteren politici niet meer?

 

Er schijnt een crisis te zijn in de Nederlandse politiek (en niet alleen in Nederland) omdat de ‘gewone’ man/vrouw vindt dat er niet ‘(meer) naar ze geluisterd wordt.

 

Ik ben het deels eens met deze uitspraak, want ik vind dat er twee verschillende problemen spelen:

 

  1. Mensen luisteren slechter naar elkaar, dat is waar.
  2. Maar, politici luisteren niet slechter dan vroeger. Misschien zelfs wel beter.

 

1. Mensen luisteren slechter naar elkaar

 

a. Ongevraagd advies

 

Ik weet het, als je het één keer meemaakt, mag je het niet meteen veralgemeniseren, maar ik doe het toch. Vertel ik iets dat ik meegemaakt heb aan manlief, gaat ie meteen vertellen wat ik moet doen, wat ik vooral niet moet doen en hoe ik het de volgende aan moet pakken. Daar zit ik dus niet altijd op te wachten. En niet alleen hij heeft hier een handje van, ook andere mensen vertellen je al vrij snel wat jij moet doen. Of, hoe zij soortgelijke problemen hebben opgelost. Dat je het maar weet.

Ongevraagd advies zit niemand op te wachten, zelfs als het een goed advies is. Want vaak willen we helemaal niet dat iemand verteld hoe je het had moeten doen. Je wilt dat iemand gewoon even naar je luistert.

 

b. Bang voor stilte

 

Als je goed wilt luisteren, zal het stil moeten zijn. Jijzelf moet je mond houden, maar stilte om jullie heen is ook fijn. Hoe kun je iemand echt begrijpen als de tv aanstaat, je ondertussen met iemand anders zit te appen of aan het instagrammen, facebooken of linkedInnen bent.

Wil je echt begrijpen of begrepen worden. Zet die apparaten dan eens uit.

 

c. Debatteren is in, een goed gesprek is uit.

 

Omdat veel communicatie online is en daar vaak een beperking aan zit qua tekens en aandacht, gaan gesprekken niet meer in de vorm van een dialoog, maar wordt het al snel een debat. Je ziet nooit op Twitter de vraag: “Wat bedoel je precies met je uitspraak?”. Terwijl zoeken aan de nuance en de vraag achter de mening heel belangrijk is om goed te luisteren en elkaar beter te begrijpen.

“Uiteindelijk draait het altijd om goed begrepen te worden. Goed luisteren helpt daar bij.”

 

Want dat is wat mensen willen: begrepen worden. Dus schreeuwen en schelden we nog harder op Twitter. En, des te harder je schreeuwt, des te minder voel je je gehoord.

Debatteren gaat niet om begrepen en gehoord te worden: debatteren gaat over het zenden van een stelling of een mening. Als je wilt dat mensen jou begrijpen en/of wil jij anderen beter begrijpen, dan zul je de dialoog moeten aangaan. En bij een dialoog horen goede vragen, uitgestelde meningen en stiltes.

2. Politici luisteren niet slechter dan vroeger, wij zijn veranderd.

 

Als je de politiek een beetje volgt heb je het idee dat politici slecht naar hun achterban luisteren. Dat is misschien wel zo, maar niet slechter dan vroeger. Ik kan me niet herinneren dat, in de tijd van de premiers Lubbers, Van Agt en Den Uyl, politici wél naar ons luisterden. Zij hoefden alleen maar met een paar vakbonden (FNV, CNV, Ambtenarenvakbond) en de werkgeversvereniging te overleggen en dan hadden ze iedereen gehoord.

De Nederlandse samenleving is nogal veranderd de afgelopen 30 jaar: geen verzuiling meer, minder hierarchie en een mondiger samenleving. En dan het ik het nog even niet over de  komst van sociale media.

 

Achterban: hoe bereik je die?

 

Voor de politieke partijen is het onduidelijker wie hun achterban eigenlijk precies is en wat die dan willen. Ondanks microtargeting en doorlopend onderzoek.

Maar ook doordat wij allen hoger opgeleid en mondiger zijn geworden, hebben we ook sneller een mening over zaken: dus ook over de overheid en de politiek. We laten ons niet meer zoveel wijsmaken door politici. En dankzij sociale media wordt elke (mis)stap uitvergroot en breed uitgemeten. Politici moeten zowel idool als mens zijn.

 

“Politici moeten tegenwoordig zowel idool als mens zijn.”

 

Toch valt ook mij vaak op dat politici blijven zenden en nooit eens vragen “Waarom hebt u tegen het Oekraïne-verdrag gestemd?” Ze denken het antwoord al te weten, ze nemen bepaalde kiezers niet meer serieus of beide.

Dus ook voor de politici geldt: stop met zenden, stop met debatteren, start met luisteren, doorvragen en laat eens een stilte vallen.

 

Oudere blogs over luisteren:

 

Dit zijn een aantal blogs van Het Politiek Bureau die als thema “luisteren” hebben.

Waarom je soms eerst moet luisteren voordat je kunt vertellen.

5 tips om beter te  luisteren

Luisteren en storytelling – het begin

Storytelling en luisteren – het vervolg

Lessen die ik geleerd heb #1 – Luister goed!

 

 

Het krantenartikel dat als basis heeft gediend voor deze blog vind je hier (link naar NRC.nl).